Er zijn verschillende activiteiten die als de ‘harde kern’ van de viering worden gezien. Herdenkingsdienst; Uitdeling (en dus ook Inschrijving) van Haring en Wittebrood, Koraal, Optocht, Kermis en Vuurwerk. Deze activiteiten organiseert de 3 October Vereeniging al sinds haar oprichting in 1886: En sommige van deze activiteiten zijn zelfs nog ouder. Zo vindt de Herdenkingsdienst al sinds 1574 plaats. Naast de genoemde activiteiten zijn er nog drie zaken die later tot de harde kern zijn gaan behoren: muziek, Taptoe en de Feestwijzer.
Hieronder zetten we alle activiteiten op een rij die door de Vereeniging worden georganiseerd. Zowel voorafgaand aan 3 oktober als op de dag zelf.
Agenda voorafgaand aan 3 oktober
- Inschrijving uitreiking haring en wittebrood. De iconische Waag is de plek waar Leidenaars zich inschrijven voor het haring en wittebrood en de grote hutspotmaaltijd.
Voorafgaand aan de inschrijving is jaarlijks de intocht van de Geuzen. Dit gebeurt op een tijdstip dat alleen in Leiden bestaat, namelijk 15:74…
Derde donderdag in september. Sinds 1886. - Pleintaptoe. Dit muzikale evenement met veel muziekkorpsen uit Leiden en (verre) omstreken vindt plaats op de Garenmarkt.
Wisselende datum, vaak de zaterdag of zondag in de week voor 3 oktober. - Historische lezing. In samenwerking met het Instituut Geschiedenis van de Universiteit Leiden wordt tijdens elke viering een lezing gehouden. De eerste lezing had plaats in het Stedelijk Museum de Lakenhal. Sindsdien kreeg het een vaste plek in het Academiegebouw van de Universiteit Leiden. Elders op deze website een overzicht en alle teksten van de lezingen.
Zondag voor 3 oktober. - Minikoraal. Duizenden basisschoolleerlingen zingen uit volle borst het Leids volkslied, het Wilhelmus, Lalala Leiden en vele andere liederen.
Wisselende datum, meest op 1 oktober. - Pieter van der Werffestival. Speciaal voor en door leerlingen van het voortgezet onderwijs is er het Pieter van der Werffestival.
2 oktober. - Grote hutspotmaaltijd. Alle mensen die zich daarvoor ingeschreven hebben nuttigen traditiegetrouw gezamenlijk hutspotmaaltijd op de Hooglandse Kerkgracht.
2 oktober - Grote Taptoe. Verenigingen uit Leiden en omstreken presenteren zich tijdens de Taptoe, een lint van licht. Ieder jaar worden na afloop van de Taptoe de Joppenszprijzen uitgereikt. Dit zijn geldprijzen voor verenigingen die zich tijdens de Taptoe het beste hebben gepresenteerd. Een overzicht van de verenigingen die deze prijzen hebben ontvangen, vind je hier.
2 oktober, avond. Sinds 1928 - Swingend naar 3 oktober. Leidens Ontzet wordt de laatste jaren muzikaal ingeluid met diverse optredens door artiesten. Dit evenement past in de lange traditie van muziek tijdens Leidens Ontzet.
2 oktober, avond
Agenda op 2 en 3 oktober
- Lunapark. De kermis op 2 en 3 oktober wordt sinds 1886 door de Vereeniging georganiseerd. De plaats is traditioneel het Schuttersveld (het ‘land’ of het ‘veld’). Toen dat niet meer kon, werd er uitgeweken naar het terrein van de toenmalige Groenoordhallen. Dit tot groot verdriet van iedereen, waarna de kermis schielijk terugkeerde naar de stad op de huidige plaats: Lammermarkt, Beestenmarkt, Binnenvestgracht en het Schuttersveld.
2 oktober 13:30 – 02:00 uur, 3 oktober 09:00 – 01:00 uur - Feestelijke warenmarkt. Georganiseerd door de Gemeente Leiden en niet door de Vereeniging, maar wel een vast onderdeel van Leidens Ontzet. Op weg van en naar de kermis slenteren langs de vele kramen op de Apothekersdijk, Stille Rijn, Stille Mare, Lange Mare, Nieuwe Mare, Oude Singel, Turfmarkt, Princessenkade, Steenstraat en Stationsweg.
2 oktober 13:00 – 24:00 uur, 3 oktober 09:00 – 24:00 uur
Agenda op 3 oktober
- Reveille. De opening van 3 oktober, de reveille wordt sinds 1922 geblazen, gespeeld en vooral gezongen op het Stadhuisplein.
07:00 uur. Sinds 1922 - Uitreiking Haring en Wittebrood. In de historische Waag wordt jaarlijks op 3 oktober haring en wittebrood uitgereikt. Veel haringen gaan ‘heel’ in een emmertje mee naar huis, tegenwoordig kan men ze ook laten schoonmaken.
Vanaf 07:30 uur. Sinds 1886 - Koraalzang. Na de reveille heeft er een tweede samenzang in de vroege ochtend plaats: de Koraalzang. Sinds 1888 gebeurt dat in het Van der Werfpark. Onderdeel van de koraalzang is de Den Tonkelaarrede, genoemd naar dirigent Alexander den Tonkelaar.
08:00 uur. Sinds 1886 - Bespeling carillon. Het carillon van het Stadhuis van Leiden laat zich horen met een concert.
08:30 uur - Herdenkingsdienst. Het oudste onderdeel van Leidens Ontzet is de Herdenkingsdienst, die als dankdienst al in 1574 gehouden. De Herdenkingsdienst is toegankelijk voor doven en slechthorenden door de aanwezigheid van een gebarentolk.
10:00 – 11:00 uur. Sinds 1574 - Museum de Lakenhal. De zaal over Leidens Beleg in Museum de Lakenhal is tijdens Leidens Ontzet gratis toegankelijk. In deze zaal staan onder andere het oudste vaandel van de Vereeniging en de originele hutspotketel, zoals deze gevonden zou zijn in Schans de Lammen. De openstelling van de tentoonstellingsruimte is geen activiteit van de Vereeniging maar wel een vast onderdeel van de viering.
10:00 – 13:00. Sinds 1872 - 3 October Universiteit (Wetenschapsmarkt). Sinds enkele jaren nemen professoren van de Universiteit Leiden in het Van der Werfpark kinderen mee op een fascinerende en toegankelijke ontdekkingstocht door de wetenschap.
Vanaf 12:00 uur - Grote Optocht. In de optocht beelden praalwagen en groepen variaties op het jaarlijks wisselende thema uit. Dit alles wordt afgewisseld met muziek van korpsen uit Leiden en omstreken. Een korte registratie van de Optocht uit 2017 is te zien via ons YouTube-kanaal.
Vanaf 13:00 uur. Sinds 1886 - Polsstokverspringen. Deze sportieve activiteit wordt in het Van der Werfpark georganiseerd in samenwerking met LSV Minerva en met deelname van vele Leidse studenten.
Vanaf 15:00 uur - Afsluitend vuurwerk. De spectaculaire afsluiting van de viering met vuurwerk bouwt voort op de langere traditie van vuurwerk in Leiden (met o.a. N.V. Koninklijke Nederlandse Kunstvuurwerk- en Munitiefabriek A.J. Kat). Het spektakel vindt plaats bij de Zijlpoort.
23:30 uur. Sinds 1886