Activiteiten tijdens Leidens Ontzet

Activiteiten tijdens Leidens Ontzet

Sinds 1886 organiseert de 3 October Vereeniging het Feest der Feesten. Leidens Ontzet heeft vele vaste onderdelen, zoals de Herdenkingsdienst en het uitdelen van Haring en Wittebrood. Tradities houden we levend door ook te vernieuwen, dat geldt ook voor Leidens Onzet. Soms komen er dus evenementen bij, soms vallen er weer elementen af. Goed voorbeeld van het laatste is de militaire parade. Kan je het nog indenken: tanks die over de Breestraat rollen?

Er zijn verschillende activiteiten, georganiseerd door de 3 October Vereeniging. die als "harde kern" worden gezien. Deze activiteiten organiseert de Vereeniging al sinds haar oprichting in 1886: Herdenkingsdienst; Uitdeling (en dus ook Inschrijving) van Haring en Wittebrood, Koraal, Optocht, Kermis en Vuurwerk. Sommige van deze activiteiten zijn nog ouder dan 1886. Zo vindt de Herdenkingsdienst al sinds 1574 plaats. Naast de genoemde activiteiten zijn er nog drie zaken die tot de harde kern zijn gaan behoren: muziek, Taptoe en de Feestwijzer.

Hieronder zetten we alle activiteiten op een rij. Dit zijn de activiteiten die door de Vereeniging worden georganiseerd, zowel voorafgaand aan 3 oktober als op de dag zelf.

Voorafgaand aan 3 oktober

  • Uitgeven van de Feestwijzer. De Feestwijzer is hèt programmaboekje voor de herdenking & viering. Ze wordt sinds 1886 uitgebracht en geeft toelichting op alle activiteiten die door de Vereeniging worden georganiseerd.
    Maand voor 3 oktober. Sinds 1886
  • Inschrijving uitreiking haring en wittebrood. Heeft plaatsgevonden in de Stadsgehoorzaal, de laatste jaren in de iconische Waag
    Derde donderdag in september. Sinds 1886.
    Sinds 1993 kan er ook ingeschreven worden voor de grote hutspotmaaltijd. De laatste jaren worden deze inschrijvingen geopend met de intocht van de Geuzen, op een tijdstip dat alleen in Leiden bestaat. Om 15:74...
  • Pleintaptoe met vele muziekkorpsen uit Leiden en (verre) omstreken. Sinds 1993 vindt de Pleintaptoe plaats op de Garenmarkt. Tijdens de werkzaamheden aan de Garenmarkt van 2017 tot 2019, werden de prachtige shows opgevoerd op het terrein van Korfbalvereniging Trigon
    Wisselende datum, vaak de zaterdag in de week voor 3 oktober. Sinds 1986
  • Seniorenvoorstelling, tegenwoordig in de Stadsgehoorzaal, vroeger in de Leidse Schouwburg. Het is eigenlijk de voortzetting van wat voor de Tweede Wereldoorlog de Cabaretavond was.
    Zondag voor 3 oktober
  • 3 October Live in Concert in de Stadsgehoorzaal Leiden. Met bekende klassiekers en één of meer bijzondere gasten de Leidse "Night of the Proms".
    Zondag voor 3 oktober
  • Historische lezing in samenwerking met het Instituut Geschiedenis van de Universiteit Leiden. De eerste lezing vond plaats in het Stedelijk Museum de Lakenhal, sindsdien heeft het een vaste plek in het Academiegebouw van de Universiteit Leiden. Elders op deze website een overzicht en alle teksten van de lezingen.
    Zondag voor 3 oktober. Sinds 1997
  • Minikoraal voor basisschoolleerlingen. Duizenden kinderen zingen uit volle borst het Leids volkslied, het Wilhelmus, Lalala Leiden en vele andere liederen. De eerste keer vond dit plaats in de voormalige Groenoordhallen, daarna in het Van der Werfpark, op de Garenmarkt en tijdelijk op het terrein van Korfbalvereniging Trigon
    Wisselende datum, meest op 1 oktober. Sinds 1993
  • Pieter van der Werffestival voor en door leerlingen van het voortgezet onderwijs in tuin Museum Volkenkunde. In 2020 ging het Pieter van der Werffestival digitaal vanwege de Covid19-pandemie, hetgeen een groot succes was. De drie uitzendingen zijn te vinden op ons YouTube-kanaal. 
    2 oktober. Sinds 2018
  • Grote hutspotmaaltijd, aanvankelijk op de Garenmarkt (in 1993 verbouwd als geschenk van de Vereeniging), daarna op het Stadhuisplein en sinds de laatste jaren op Hooglandse Kerkgracht.
    2 oktober. Sinds 1993
  • Grote Taptoe voor alle Leidse verenigingen. Op deze wijze in 1924 georganiseerd ter gelegenheid van het bezoek van koningin Wilhelmina en prins Hendrik. In 1928 werd het een vast onderdeel en kwam zo in de plaats van de optochten van de Leidse verenigingen, die vóór 1914 enkele malen op het programma hadden gestaan.
    Toen in 2020 de viering door de Covid19-pandemie niet als gebruikelijk kon plaatsvinden, ging de Taptoe, net als onder meer de Herdenkingsdienst, digitaal via "3 October: Ontzettend Live"
    2 oktober, avond. Sinds 1928
  • Swingend naar 3 oktober luidt de laatste jaren muzikaal Leidens Ontzet in. Diverse optredens door artiesten, waaronder meestal Hermes House Band. Dit evenement past in de lange traditie van muziek tijdens Leidens Ontzet. Niet alleen vanuit de Vereeniging, maar ook vanuit de cafés, etc. Wie kent er niet "3 Oktober" van Rubberen Robbie? Vanuit de Vereeniging waren er vroeger de concerten in Zomerzorg en tegenwoordig Pleintaptoe, Seniorenconcert en "3 October Live in Concert".
    2 oktober, avond

Op 2 en 3 oktober

  • Lunapark ofwel Kermis. Deze wordt sinds 1886 door de Vereeniging georganiseerd. De kermis in Leiden heeft een heel lange voorgeschiedenis die uitkomt in de grote kermis op 2 en 3 oktober (en soms wat langer). Plaats: traditioneel Schuttersveld (het ‘land’ of het ‘veld’). Toen dat niet meer kon, werd er uitgeweken naar het terrein van de toenmalige Groenoordhallen. Dit tot groot verdriet van iedereen, waarna de kermis schielijk terugkeerde naar de stad op de huidige plaats: Lammermarkt, Beestenmarkt, Binnenvestgracht en het Schuttersveld. 
    2 oktober 13:30 - 02:00 uur, 3 oktober 09:00 - 01:00 uur
  • Feestelijke warenmarkt. Georganiseerd door de Gemeente Leiden en niet door de Vereeniging, maar wel een vast onderdeel van Leidens Ontzet. Op weg van en naar de kermis slenteren langs de vele kramen gebeurt op de Apothekersdijk, Stille Rijn, Stille Mare, Lange Mare, Nieuwe Mare, Oude Singel, Turfmarkt, Princessenkade, Steenstraat en Stationsweg. 
    2 oktober 13:00 - 24:00 uur, 3 oktober 09:00 - 24:00 uur

Op 3 oktober

  • Reveille, de opening van 3 oktober. De reveille wordt sinds 1922 geblazen, gespeeld en vooral gezongen bij het stadhuis, hoewel het één keer is uitgeweken naar het balkon van de Stadsgehoorzaal. De laatste jaren vindt het plaats op het Stadhuisplein
    07:00 uur. Sinds 1922
  • Uitreiking Haring en Wittebrood. in het begin nog wel eens elders maar in de historische Waag heeft de Uitreiking zijn vaste plek gevonden. Vroeger gingen de haringen 'heel' in een emmertje mee naar huis, tegenwoordig kan men ze  laten schoonmaken.
    Vanaf 07:30 uur. Sinds 1886
  • Koraalzang, een tweede samenzang in de vroege ochtend. Sinds 1888 in het Van der Werfpark. Onderdeel van de koraalzang is de Den Tonkelaarrede, genoemd naar dirigent Alexander den Tonkelaar.
    08:00 uur. Sinds 1886
  • Bespeling carillon van het Stadhuis van Leiden
    08:30 uur
  • Herdenkingsdienst in Pieterskerk. Het oudste onderdeel van Leidens Ontzet, als dankdienst al in 1574 gehouden. Ook tijdens de Covid19-pandemie in 2020 vond deze doorgang en werd ze uitgezonden via een livestream en lokale tv-zenders.
    10:00 - 11:00 uur. Sinds 1574
  • Museum de Lakenhal, geen activiteit van de Vereeniging maar wel een vast onderdeel van Leidens Ontzet. De zaal over Leidens Beleg is dan gratis toegankelijk. In deze zal onder andere het oudste vaandel van de Vereeniging en de originele hutspotketel, zoals deze gevonden zou zijn in Schans de Lammen. Voor de opening van de Lakenhal in 1874 werd o.a. deze ketel tentoongesteld in het Stadhuis.
    10:00 - 13:00. Sinds 1872
  • 3 October Universiteit, sinds enkele jaren in het Van der Werfpark. Professoren van de Universiteit Leiden nemen in het Van der Werfpark kinderen mee op een fascinerende en toegankelijke ontdekkingstocht door hun werk en hun onderzoek
    Vanaf 12:00 uur
  • Grote Optocht, met ieder jaar een ander thema. In de optocht beelden praalwagen en groepen variaties op het thema uit. Dit alles wordt afgewisseld met muziek van korpsen uit Leiden en omstreken. Een korte registratie van de Optocht uit 2017 is te zien via ons YouTube-kanaal.
    Vanaf 13:00 uur. Sinds 1886
  • Polsstokverspringen in het Van der Werfpark. Georganiseerd in samenwerking met LSV Minerva en met deelname van vele Leidse studenten.   Vanaf 15:00 uur
  • Afsluitend vuurwerk, bouwt voort op de langere traditie van vuurwerk in Leiden (met o.a. N.V. Koninklijke Nederlandse Kunstvuurwerk- en Munitiefabriek A.J. Kat). Het spektakel was eerst op het Schuttersveld. De laatste jaren vindt het plaats bij de Zijlpoort
    23:30 uur. Sinds 1886